ลาบเนื้อสังเคราะห์ อนาคตอาหารไทย อร่อยจริงหรือ?

กระแสความสนใจในนวัตกรรมอาหารกำลังเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของวงการอาหารทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย อาหารจานเด็ดอย่าง “ลาบ” ที่คุ้นเคยกันดี กำลังถูกท้าทายด้วยวัตถุดิบแห่งอนาคต จนเกิดเป็นคำถามที่น่าขบคิดว่า ลาบเนื้อสังเคราะห์ อนาคตอาหารไทย อร่อยจริงหรือ? บทความนี้จะพาไปสำรวจเทรนด์อาหารที่กำลังมาแรงนี้อย่างเจาะลึก ตั้งแต่ที่มาของเนื้อสังเคราะห์ ประเภทต่างๆ ไปจนถึงศักยภาพในการสร้างสรรค์รสชาติที่อาจกำหนดทิศทางใหม่ให้กับครัวไทย

ภาพรวมของเทรนด์อาหารแห่งอนาคต

ประเด็นสำคัญที่ควรพิจารณาเกี่ยวกับเนื้อสังเคราะห์และบทบาทในอาหารไทยมีดังนี้:

• ประเภทของเนื้อสังเคราะห์: เนื้อสังเคราะห์ที่ใช้ในการประกอบอาหารแบ่งได้เป็น 2 ประเภทหลัก คือ เนื้อที่ทำจากพืช (Plant-Based Meat) และเนื้อที่เกิดจากการเพาะเลี้ยงเซลล์ในห้องปฏิบัติการ (Lab-Grown Meat) ซึ่งมีกระบวนการผลิตและคุณลักษณะที่แตกต่างกัน
• เทคโนโลยีและรสชาติ: นวัตกรรมสมัยใหม่มุ่งเน้นการพัฒนาเนื้อสังเคราะห์ให้มีรสชาติ กลิ่น และเนื้อสัมผัสใกล้เคียงกับเนื้อสัตว์จริงมากที่สุด เพื่อให้สามารถนำมาปรุงอาหารได้หลากหลาย รวมถึงเมนูที่มีความซับซ้อนอย่างลาบ
• ความยั่งยืน: โปรตีนทางเลือกถือเป็นคำตอบของความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมและความมั่นคงทางอาหาร เนื่องจากช่วยลดการพึ่งพาทรัพยากรจากการทำปศุสัตว์แบบดั้งเดิม
• ความท้าทายในปัจจุบัน: การยอมรับของผู้บริโภค ต้นทุนการผลิตที่ยังคงสูง และการปรับตัวของรสชาติให้เข้ากับวัฒนธรรมอาหารท้องถิ่น ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญที่ต้องก้าวข้าม

การมาถึงของ ลาบเนื้อสังเคราะห์ อนาคตอาหารไทย อร่อยจริงหรือ? ไม่ใช่เป็นเพียงคำถามถึงรสชาติ แต่ยังสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อมที่กำลังเกิดขึ้นทั่วโลก นวัตกรรมโปรตีนทางเลือกนี้เกิดขึ้นจากความต้องการหาแหล่งอาหารที่ยั่งยืน เพื่อตอบสนองต่อจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น ควบคู่ไปกับความกังวลด้านผลกระทบของอุตสาหกรรมปศุสัตว์ต่อสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกไปจนถึงการใช้ทรัพยากรน้ำและที่ดินจำนวนมหาศาล เนื้อสังเคราะห์จึงกลายเป็นทางออกที่น่าสนใจสำหรับผู้บริโภคยุคใหม่ที่ใส่ใจสุขภาพและสิ่งแวดล้อม รวมถึงผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหารที่ต้องการสร้างความแตกต่างและตอบโจทย์เทรนด์โลก

บทความนี้จะเจาะลึกถึงความเป็นไปได้ที่เนื้อสังเคราะห์จะเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมอาหารไทย โดยเฉพาะกับเมนูที่เป็นเอกลักษณ์อย่าง “ลาบ” ซึ่งมีองค์ประกอบของรสชาติและเนื้อสัมผัสที่ซับซ้อน การสำรวจนี้จะครอบคลุมตั้งแต่กระบวนการทางวิทยาศาสตร์เบื้องหลังการผลิต ความสามารถในการจำลองรสชาติ ไปจนถึงการวิเคราะห์โอกาสและความท้าทายในตลาดประเทศไทย เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนว่าอนาคตของอาหารไทยจะมีหน้าตาเป็นอย่างไรเมื่อเทคโนโลยีและประเพณีมาบรรจบกัน

บทนำสู่โลกของลาบเนื้อสังเคราะห์

ในยุคที่เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในทุกมิติของชีวิต วงการอาหารก็เช่นกัน แนวคิดเรื่อง “อาหารอนาคต” (Future Food) ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในนิยายวิทยาศาสตร์อีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นความจริงที่จับต้องได้ หนึ่งในนวัตกรรมที่น่าจับตามองที่สุดคือ “เนื้อสังเคราะห์” หรือ “โปรตีนทางเลือก” ซึ่งถูกพัฒนาขึ้นเพื่อเป็นทางเลือกใหม่นอกเหนือจากเนื้อสัตว์แบบดั้งเดิม โดยมีเป้าหมายเพื่อแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม สวัสดิภาพสัตว์ และความมั่นคงทางอาหารของโลก สำหรับประเทศไทย ซึ่งมีวัฒนธรรมอาหารที่แข็งแกร่งและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล การมาถึงของวัตถุดิบชนิดใหม่นี้ได้จุดประกายคำถามสำคัญในหมู่ผู้บริโภคและเชฟ ว่าอาหารไทยจะปรับตัวเข้ากับนวัตกรรมนี้ได้อย่างไร โดยเฉพาะเมนูยอดนิยมอย่าง “ลาบ” ที่รสชาติและเนื้อสัมผัสของเนื้อสัตว์เป็นหัวใจสำคัญ

การนำเนื้อสังเคราะห์มาประยุกต์ใช้ในอาหารไทย เช่น ลาบ ไม่ใช่แค่การเปลี่ยนวัตถุดิบ แต่เป็นการท้าทายขนบธรรมเนียมการทำอาหารแบบดั้งเดิม และเปิดประตูสู่ความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในการสร้างสรรค์รสชาติที่ยั่งยืน

กลุ่มคนที่ควรให้ความสนใจในเรื่องนี้มีหลากหลาย ตั้งแต่ผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพและสิ่งแวดล้อม, กลุ่ม Flexitarian ที่ลดการบริโภคเนื้อสัตว์, ไปจนถึงผู้ประกอบการร้านอาหารและเชฟที่มองหาวัตถุดิบใหม่ๆ เพื่อสร้างสรรค์เมนูที่แตกต่างและตอบสนองต่อเทรนด์ของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป นอกจากนี้ นักลงทุนและผู้พัฒนาเทคโนโลยีอาหารก็มองเห็นศักยภาพมหาศาลของตลาดโปรตีนทางเลือกในภูมิภาคเอเชีย ซึ่งมีแนวโน้มการเติบโตสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การทำความเข้าใจเกี่ยวกับลาบเนื้อสังเคราะห์จึงไม่ใช่แค่เรื่องของอาหาร แต่เป็นเรื่องของเศรษฐกิจ นวัตกรรม และอนาคตที่ยั่งยืน

ลาบเนื้อสังเคราะห์คืออะไร? เจาะลึกนวัตกรรมอาหารแห่งอนาคต

ก่อนที่จะตัดสินว่าลาบเนื้อสังเคราะห์จะอร่อยและเป็นอนาคตของอาหารไทยได้หรือไม่ การทำความเข้าใจถึงที่มาและประเภทของวัตถุดิบชนิดนี้เป็นสิ่งสำคัญ เนื้อสังเคราะห์ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ประเภทเดียว แต่ครอบคลุมเทคโนโลยีการผลิตที่แตกต่างกัน 2 รูปแบบหลัก ซึ่งแต่ละแบบมีคุณสมบัติและกระบวนการผลิตที่ไม่เหมือนกัน

นิยามและความหมายของโปรตีนทางเลือก

โปรตีนทางเลือก (Alternative Protein) เป็นคำกว้างๆ ที่หมายถึงแหล่งโปรตีนที่ไม่ได้มาจากเนื้อสัตว์จากการทำปศุสัตว์แบบดั้งเดิม ซึ่งรวมถึงโปรตีนจากพืช, โปรตีนจากแมลง, โปรตีนจากสาหร่าย และที่กำลังเป็นที่สนใจอย่างมากคือ “เนื้อสังเคราะห์” ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ถูกออกแบบมาให้มีลักษณะและรสชาติเลียนแบบเนื้อสัตว์โดยเฉพาะ โดยมีเป้าหมายเพื่อเป็นตัวแทนที่สามารถใช้ทดแทนเนื้อสัตว์จริงในเมนูต่างๆ ได้อย่างลงตัว

ประเภทของเนื้อสังเคราะห์ที่ใช้ในลาบ

เนื้อสังเคราะห์ที่สามารถนำมาทำเมนูลาบได้นั้น โดยหลักแล้วมาจาก 2 แหล่งกำเนิดทางเทคโนโลยี ดังนี้

1. เนื้อสังเคราะห์จากพืช (Plant-Based Meat)

นี่คือประเภทของเนื้อสังเคราะห์ที่พบเห็นได้ทั่วไปและเข้าถึงได้ง่ายที่สุดในปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ทำจากวัตถุดิบจากพืช 100% โดยอาศัยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อาหารเพื่อสร้างเนื้อสัมผัส รสชาติ และลักษณะภายนอกให้เหมือนเนื้อสัตว์มากที่สุด

วัตถุดิบและกระบวนการผลิต: ส่วนประกอบหลักมักจะเป็นโปรตีนสกัดจากพืช เช่น ถั่วเหลือง, ถั่วลันเตา, ข้าวสาลี หรือเห็ด จากนั้นนำมาผสมกับส่วนผสมอื่นๆ เช่น น้ำมันพืช (เช่น น้ำมันมะพร้าวเพื่อเลียนแบบไขมันสัตว์), สารสกัดจากพืชที่ให้สีแดงคล้ายเลือด (เช่น บีทรูท), สารให้ความคงตัว, วิตามินและแร่ธาตุเสริม รวมถึงสารปรุงแต่งกลิ่นรสจากธรรมชาติ กระบวนการสำคัญคือการใช้เทคโนโลยี Extrusion ที่ใช้ความร้อนและความดันสูงเพื่อจัดเรียงโครงสร้างโปรตีนพืชให้มีลักษณะเป็นเส้นใยคล้ายกล้ามเนื้อสัตว์ ทำให้ได้เนื้อสัมผัสที่เคี้ยวได้เหมือนเนื้อบดหรือเนื้อชิ้น

คุณค่าทางโภชนาการ: ผู้ผลิตหลายรายมุ่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณค่าทางโภชนาการทัดเทียมหรือดีกว่าเนื้อสัตว์จริง เช่น มีปริมาณโปรตีนสูง, มีใยอาหาร, ไม่มีคอเลสเตอรอล และมีไขมันอิ่มตัวต่ำกว่า อย่างไรก็ตาม ผู้บริโภคควรตรวจสอบข้อมูลโภชนาการของแต่ละยี่ห้อ เนื่องจากปริมาณโซเดียมและส่วนผสมอื่นๆ อาจแตกต่างกันไป

2. เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง (Lab-Grown Meat)

เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง หรือที่รู้จักกันในชื่อ Cultivated Meat หรือ เนื้อจากห้องแล็บ เป็นเทคโนโลยีที่ล้ำหน้าและยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการพัฒนาในเชิงพาณิชย์ ผลิตภัณฑ์นี้คือเนื้อสัตว์จริงที่ได้มาโดยไม่ต้องผ่านกระบวนการเลี้ยงและฆ่าสัตว์

หลักการทำงานของเนื้อจากห้องแล็บ: กระบวนการเริ่มต้นจากการเก็บตัวอย่างเซลล์ต้นกำเนิด (Stem Cells) จำนวนเล็กน้อยจากสัตว์ (เช่น วัว, หมู, หรือไก่) ผ่านการทำ Biopsy ซึ่งไม่ทำให้สัตว์เจ็บปวดมาก จากนั้นนำเซลล์เหล่านี้ไปเพาะเลี้ยงในถังปฏิกรณ์ชีวภาพ (Bioreactor) ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมที่ควบคุมอุณหภูมิและสภาวะต่างๆ ให้เหมาะสม เซลล์จะได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต เช่น กรดอะมิโน, วิตามิน, และแร่ธาตุ ทำให้เซลล์สามารถแบ่งตัวและเจริญเติบโตเป็นเส้นใยกล้ามเนื้อ, ไขมัน, และเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน จนรวมตัวกันเป็นเนื้อสัตว์ที่มีโครงสร้างเหมือนกับเนื้อที่ตัดมาจากตัวสัตว์

สถานะปัจจุบันในอุตสาหกรรมอาหาร: แม้ว่าเทคโนโลยีนี้จะมีศักยภาพสูงในการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมและจริยธรรม แต่ปัจจุบันยังมีความท้าทายด้านต้นทุนการผลิตที่สูงมากและการขยายกำลังการผลิตในระดับอุตสาหกรรม ทำให้ผลิตภัณฑ์ยังไม่แพร่หลายในตลาดผู้บริโภคทั่วไป มีเพียงไม่กี่ประเทศในโลกที่เริ่มอนุมัติให้จำหน่ายในร้านอาหารบางแห่งเท่านั้น ดังนั้น โอกาสที่จะได้เห็น “ลาบเนื้อเพาะเลี้ยง” ในร้านอาหารไทยทั่วไปอาจยังต้องใช้เวลาอีกระยะหนึ่ง

มิติของรสชาติ: ลาบเนื้อสังเคราะห์อร่อยจริงหรือ?

คำถามสำคัญที่สุดสำหรับผู้บริโภคชาวไทยคือ “ความอร่อย” ลาบเป็นอาหารที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวสูง ไม่ใช่แค่รสเผ็ด เปรี้ยว เค็ม แต่ยังรวมถึงกลิ่นหอมของข้าวคั่ว พริกป่น และสมุนไพรต่างๆ รวมถึงเนื้อสัมผัสของเนื้อสับที่ร่วนซุยแต่ยังคงความชุ่มฉ่ำ การที่เนื้อสังเคราะห์จะสามารถทำหน้าที่แทนเนื้อสัตว์ดั้งเดิมในเมนูนี้ได้จึงเป็นความท้าทายอย่างยิ่ง

การจำลองรสชาติและเนื้อสัมผัสของลาบแบบดั้งเดิม

สำหรับ เนื้อสังเคราะห์จากพืช ความสามารถในการเลียนแบบรสชาติและเนื้อสัมผัสขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีของผู้ผลิตแต่ละรายเป็นอย่างมาก ผู้ผลิตใช้สารสกัดและเครื่องปรุงรสจากธรรมชาติเพื่อสร้าง “รสเนื้อ” พื้นฐาน และออกแบบเนื้อสัมผัสให้มีความหยาบและความแน่นคล้ายเนื้อบด เมื่อนำมาปรุงเป็นลาบ เนื้อจากพืชจะทำหน้าที่เป็นตัวดูดซับรสชาติของเครื่องปรุงต่างๆ เช่น น้ำปลา, มะนาว, พริกป่น และข้าวคั่วได้ดี อย่างไรก็ตาม ความท้าทายอยู่ที่การจำลอง “ความฉ่ำ” จากไขมันสัตว์ และเนื้อสัมผัสที่อาจแตกต่างออกไปเมื่อผ่านความร้อน บางชนิดอาจแห้งหรือกระด้างกว่าเนื้อสัตว์จริง

ในทางกลับกัน เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง มีข้อได้เปรียบอย่างมากในด้านนี้ เนื่องจากโดยพื้นฐานแล้วมันคือเซลล์กล้ามเนื้อและไขมันของสัตว์จริงๆ ทำให้มีรสชาติและเนื้อสัมผัสที่แทบไม่แตกต่างจากเนื้อสัตว์ทั่วไป การนำเนื้อเพาะเลี้ยงมาทำลาบจึงสามารถให้ผลลัพธ์ที่ใกล้เคียงกับต้นฉบับได้มากที่สุด ทั้งในแง่ของความร่วนซุยหลังการรวน และความสามารถในการอุ้มรสชาติของเครื่องปรุงต่างๆ

ความท้าทายในการปรุงอาหารไทยด้วยเนื้อสังเคราะห์

การนำวัตถุดิบใหม่มาใช้กับเมนูอาหารไทยที่มีประวัติยาวนานย่อมมีความท้าทายหลายประการ:

• การดูดซับเครื่องปรุง: เนื้อจากพืชบางชนิดอาจมีคุณสมบัติดูดซับของเหลวต่างจากเนื้อสัตว์ ทำให้ต้องมีการปรับสูตรน้ำปรุงรสลาบเพื่อให้ได้รสชาติที่สมดุล
• การตอบสนองต่อความร้อน: การ “รวน” เนื้อเป็นขั้นตอนสำคัญในการทำลาบ เนื้อสังเคราะห์แต่ละชนิดจะตอบสนองต่อความร้อนไม่เหมือนกัน เชฟอาจต้องทดลองหาวิธีการและระยะเวลาที่เหมาะสมเพื่อให้เนื้อสุกกำลังดี ไม่แห้งหรือแฉะเกินไป
• กลิ่นและรสสัมผัสเฉพาะตัว: กลิ่นหอมเฉพาะตัวของเนื้อสัตว์เมื่อถูกรวน เป็นส่วนหนึ่งของเสน่ห์ของลาบ ซึ่งเป็นสิ่งที่เนื้อจากพืชยังทำได้ไม่สมบูรณ์แบบนัก แม้ว่าเทคโนโลยีการปรุงแต่งกลิ่นจะพัฒนาไปมากแล้วก็ตาม

เปรียบเทียบเนื้อสังเคราะห์จากพืชและเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง

เพื่อให้เห็นภาพความแตกต่างระหว่างเนื้อสังเคราะห์ทั้งสองประเภทได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ตารางด้านล่างนี้ได้สรุปประเด็นสำคัญต่างๆ ไว้

อนาคตและศักยภาพในตลาดอาหารไทย

การเข้ามาของเนื้อสังเคราะห์ไม่เพียงแต่เป็นการนำเสนอทางเลือกใหม่ให้กับผู้บริโภค แต่ยังอาจส่งผลกระทบในวงกว้างต่ออุตสาหกรรมอาหารและสังคมไทยในระยะยาว

บทบาทต่อความยั่งยืนและสิ่งแวดล้อม

หนึ่งในเหตุผลสำคัญที่สุดที่ผลักดันการพัฒนาเนื้อสังเคราะห์คือเรื่องความยั่งยืน อุตสาหกรรมปศุสัตว์แบบดั้งเดิมเป็นหนึ่งในแหล่งกำเนิดก๊าซเรือนกระจกที่สำคัญ และต้องใช้ทรัพยากรที่ดินและน้ำจำนวนมหาศาล การเปลี่ยนผ่านไปสู่การบริโภคโปรตีนทางเลือก เช่น เนื้อสังเคราะห์ สามารถช่วยลดผลกระทบเหล่านี้ได้อย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ในระดับโลก และเป็นประโยชน์ต่อภาพลักษณ์ของประเทศไทยในเวทีนานาชาติ

ความมั่นคงทางอาหาร (Food Security)

ในภาวะที่โลกเผชิญกับความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและโรคระบาดในสัตว์ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานอาหาร การมีแหล่งโปรตีนทางเลือกที่สามารถผลิตได้ในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้จะช่วยเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับประเทศ การผลิตเนื้อสังเคราะห์ไม่จำเป็นต้องพึ่งพาพื้นที่ขนาดใหญ่และไม่ไวต่อสภาพอากาศ ทำให้เป็นแหล่งอาหารที่มีเสถียรภาพมากกว่า

ความท้าทายและอุปสรรคที่ต้องเผชิญ

แม้ว่าศักยภาพจะดูสดใส แต่การที่เนื้อสังเคราะห์จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของอาหารไทยในวงกว้างยังคงมีอุปสรรคที่ต้องก้าวข้าม

การยอมรับของผู้บริโภค

วัฒนธรรมอาหารไทยมีความผูกพันกับวัตถุดิบดั้งเดิมอย่างลึกซึ้ง ผู้บริโภคจำนวนมากอาจยังคงมีความรู้สึกว่าเนื้อสังเคราะห์เป็นสิ่งที่ “ไม่เป็นธรรมชาติ” และอาจมีความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยและรสชาติ การสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับกระบวนการผลิตและประโยชน์ของเนื้อสังเคราะห์จึงเป็นสิ่งจำเป็น นอกจากนี้ ปัจจัยด้านราคาก็เป็นอีกหนึ่งตัวแปรสำคัญ เนื่องจากปัจจุบันผลิตภัณฑ์เนื้อสังเคราะห์ส่วนใหญ่ยังมีราคาสูงกว่าเนื้อสัตว์ทั่วไป

ต้นทุนและการผลิตในระดับอุตสาหกรรม

โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง ต้นทุนในการวิจัยและพัฒนา รวมถึงการสร้างโรงงานผลิตขนาดใหญ่ยังคงสูงมาก การที่จะทำให้ราคาของผลิตภัณฑ์ลดลงมาอยู่ในระดับที่แข่งขันกับเนื้อสัตว์ทั่วไปได้นั้นจำเป็นต้องอาศัยนวัตกรรมทางเทคโนโลยีและการลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งต้องใช้เวลาในการพัฒนาต่อไป ส่วนเนื้อจากพืช แม้จะมีราคาที่เข้าถึงง่ายกว่า แต่ก็ยังต้องพัฒนาเรื่องการขยายกำลังการผลิตเพื่อตอบสนองความต้องการที่เพิ่มขึ้นในอนาคต

บทสรุป: ก้าวต่อไปของอาหารไทยกับนวัตกรรมโปรตีนทางเลือก

ท้ายที่สุดแล้ว คำถามที่ว่า ลาบเนื้อสังเคราะห์ อนาคตอาหารไทย อร่อยจริงหรือ? ยังไม่มีคำตอบที่ตายตัว “ความอร่อย” เป็นเรื่องของรสนิยมส่วนบุคคล และเทคโนโลยียังคงมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เนื้อสังเคราะห์จากพืชในปัจจุบันสามารถให้รสชาติและประสบการณ์ที่น่าพึงพอใจสำหรับผู้บริโภคจำนวนมาก และเป็นทางเลือกที่พร้อมใช้งานทันที ในขณะที่เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงถือเป็นอนาคตที่น่าตื่นเต้นซึ่งอาจมอบรสชาติที่ неотличимจากของจริงได้ในที่สุด

สิ่งที่ชัดเจนคือ เนื้อสังเคราะห์ได้เข้ามาเป็นผู้เล่นคนสำคัญในเวทีอาหารโลกแล้ว และกำลังค่อยๆ แทรกซึมเข้ามาในวัฒนธรรมอาหารไทย การเปิดใจเรียนรู้และทดลองนวัตกรรมเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นในฐานะผู้บริโภคหรือผู้ประกอบการ คือก้าวสำคัญที่จะทำให้วงการอาหารไทยสามารถพัฒนาและปรับตัวให้เข้ากับความท้าทายของโลกอนาคตได้อย่างยั่งยืน อนาคตของลาบอาจไม่ได้มีเพียงแค่รูปแบบเดียว แต่อาจมีทางเลือกที่หลากหลายเพื่อตอบสนองต่อความต้องการที่แตกต่างกันของผู้คนในสังคมต่อไป