เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง! BOI ไฟเขียว ตั้งโรงงานในไทย ไม่ต้องฆ่าสัตว์

ประเด็นสำคัญที่น่าสนใจ

• การอนุมัติครั้งประวัติศาสตร์: คณะรัฐมนตรีเห็นชอบให้สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) เพิ่มประเภทกิจการ “การผลิตเนื้อสัตว์จากเซลล์เพาะเลี้ยง (Cultured Meat)” เป็นกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน เปิดทางสู่การจัดตั้งโรงงานเชิงพาณิชย์ในประเทศไทย
• เทคโนโลยีเปลี่ยนโลก: เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง หรือ Lab-grown meat คือเนื้อสัตว์จริงที่ผลิตจากการเพาะเลี้ยงเซลล์สัตว์ในห้องปฏิบัติการ ไม่ต้องผ่านกระบวนการเลี้ยงและฆ่าสัตว์ ซึ่งเป็นแนวทางที่ยั่งยืนและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
• สิทธิประโยชน์เต็มรูปแบบ: นักลงทุนในอุตสาหกรรมนี้จะได้รับสิทธิประโยชน์สูงสุดจาก BOI เช่น การยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสูงสุด 8 ปี, การอนุญาตให้ต่างชาติถือหุ้นได้ 100%, และการอำนวยความสะดวกด้านวีซ่าสำหรับผู้เชี่ยวชาญ
• ปักธงฮับอาหารแห่งอนาคต: การส่งเสริมครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ชาติ Thailand 4.0 ที่มุ่งผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางด้านเทคโนโลยีการเกษตรและอาหารแห่งอนาคต (AgriTech & Food for the Future) ของภูมิภาคเอเชีย
• ความท้าทายและโอกาส: แม้จะมีความท้าทายด้านต้นทุนการผลิตและการยอมรับของผู้บริโภค แต่ด้วยความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา ประเทศไทยมีศักยภาพสูงในการเป็นผู้นำตลาดนี้

การประกาศให้ เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง! BOI ไฟเขียว ตั้งโรงงานในไทย ไม่ต้องฆ่าสัตว์ นับเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญของวงการอาหารและเทคโนโลยีชีวภาพของประเทศ การตัดสินใจครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นการเปิดประตูสู่นวัตกรรมการผลิตอาหารรูปแบบใหม่ แต่ยังเป็นการวางรากฐานให้ประเทศไทยก้าวขึ้นเป็นผู้นำในอุตสาหกรรม “อาหารแห่งอนาคต” ที่ทั่วโลกกำลังจับตามอง เทคโนโลยีนี้เสนอทางเลือกในการบริโภคโปรตีนที่ยั่งยืน ตอบโจทย์ความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม สวัสดิภาพสัตว์ และความมั่นคงทางอาหารที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ก้าวต่อไปของอุตสาหกรรมอาหาร: เมื่อเนื้อสัตว์ไม่ต้องมาจากการฆ่าสัตว์

ในยุคที่ประชากรโลกเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและความต้องการบริโภคโปรตีนสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว อุตสาหกรรมการปศุสัตว์แบบดั้งเดิมกำลังเผชิญกับความท้าทายอย่างหนัก ทั้งในด้านการใช้ทรัพยากรที่ดินและน้ำจำนวนมหาศาล รวมถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ปัญหาเหล่านี้กระตุ้นให้นักวิทยาศาสตร์และผู้ประกอบการทั่วโลกเร่งค้นหานวัตกรรมที่จะมาเป็นทางออก และ “เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง” หรือ Cellular Agriculture ก็ได้กลายเป็นหนึ่งในคำตอบที่มีศักยภาพมากที่สุด การส่งเสริมการลงทุนในอุตสาหกรรมนี้โดยภาครัฐของไทย จึงเป็นสัญญาณที่ชัดเจนว่าประเทศไทยพร้อมแล้วที่จะเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิวัติอุตสาหกรรมอาหารโลก เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยเทคโนโลยีขั้นสูง

ทำความรู้จัก เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง (Lab-grown meat) คืออะไร?

เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง หรือที่รู้จักกันในชื่อ Lab-grown meat, Cultured Meat หรือ Clean Meat คือเนื้อสัตว์ที่ได้มาจากการเพาะเลี้ยงเซลล์ต้นกำเนิด (Stem Cells) ของสัตว์ในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมอย่างดีภายในห้องปฏิบัติการหรือโรงงานผลิต แทนที่จะมาจากการเลี้ยงสัตว์ทั้งตัวในฟาร์ม ผลลัพธ์ที่ได้คือเนื้อเยื่อของกล้ามเนื้อและไขมันที่มีโครงสร้างทางชีวภาพและรสชาติเหมือนกับเนื้อสัตว์ทั่วไปทุกประการ เนื่องจากมีต้นกำเนิดมาจากเซลล์ของสัตว์ชนิดเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นเนื้อวัว เนื้อหมู เนื้อไก่ หรืออาหารทะเล แต่กระบวนการผลิตทั้งหมดไม่จำเป็นต้องมีการฆ่าสัตว์แม้แต่ตัวเดียว

“เทคโนโลยีเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงไม่ใช่การสร้างสิ่งทดแทนเนื้อสัตว์ แต่เป็นการสร้างเนื้อสัตว์จริงด้วยวิธีการที่แตกต่างออกไป เป็นการผสมผสานระหว่างชีววิทยาและวิศวกรรมศาสตร์เพื่อสร้างแหล่งโปรตีนที่ยั่งยืนสำหรับอนาคต”

กระบวนการผลิต: จากเซลล์สู่จานอาหาร

กระบวนการผลิตเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงมีความซับซ้อนและต้องอาศัยเทคโนโลยีขั้นสูง โดยสามารถสรุปขั้นตอนหลักได้ดังนี้:

1. การเก็บตัวอย่างเซลล์ (Cell Sourcing): เริ่มต้นจากการเก็บตัวอย่างเซลล์ต้นกำเนิดจำนวนเล็กน้อยจากสัตว์ที่มีชีวิต ผ่านกระบวนการที่ไม่สร้างความเจ็บปวดให้แก่สัตว์ เช่น การเจาะเก็บชิ้นเนื้อขนาดเล็ก หรือแม้กระทั่งการใช้เซลล์จากไข่ที่ปฏิสนธิแล้ว
2. การเพาะเลี้ยงเซลล์ (Cell Cultivation): นำเซลล์ที่ได้มาใส่ในถังปฏิกรณ์ชีวภาพ (Bioreactor) ซึ่งเป็นภาชนะที่จำลองสภาพแวดล้อมภายในร่างกายของสัตว์ เซลล์จะถูกเลี้ยงในอาหารเลี้ยงเชื้อ (Culture Medium) ที่อุดมไปด้วยสารอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต เช่น กรดอะมิโน วิตามิน และแร่ธาตุ
3. การแบ่งตัวและเพิ่มจำนวน (Proliferation): ในสภาวะที่เหมาะสม เซลล์จะเริ่มแบ่งตัวและเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างทวีคูณ จากเซลล์เพียงไม่กี่เซลล์สามารถขยายจำนวนได้เป็นล้านล้านเซลล์
4. การพัฒนาเป็นเนื้อเยื่อ (Differentiation): เมื่อมีจำนวนเซลล์มากพอ จะมีการปรับสูตรอาหารเลี้ยงเชื้อและสภาพแวดล้อมเพื่อกระตุ้นให้เซลล์พัฒนาไปเป็นเนื้อเยื่อเฉพาะทาง เช่น เซลล์กล้ามเนื้อและเซลล์ไขมัน ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักของเนื้อสัตว์
5. การสร้างโครงสร้าง (Scaffolding): เนื้อเยื่อที่ได้จะถูกนำไปจัดเรียงบนโครงสร้างที่กินได้ (Edible Scaffold) เพื่อให้เซลล์ยึดเกาะและเรียงตัวกันเป็นเส้นใยกล้ามเนื้อที่มีลักษณะและเนื้อสัมผัสเหมือนกับเนื้อสเต็กหรือเนื้อบด
6. การเก็บเกี่ยว (Harvesting): เมื่อเนื้อเจริญเติบโตเต็มที่แล้ว จะถูกนำออกจากถังปฏิกรณ์ชีวภาพเพื่อนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารต่างๆ เช่น เบอร์เกอร์ ไส้กรอก หรือนักเก็ต พร้อมสำหรับการบริโภค

ความแตกต่างสำคัญ: เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง vs. เนื้อสัตว์จากพืช

แม้ว่าทั้งสองจะเป็นทางเลือกใหม่ในการบริโภคโปรตีน แต่มีความแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง เนื้อสัตว์จากพืช (Plant-based Meat) ผลิตจากโปรตีนพืช เช่น ถั่วเหลือง ข้าวสาลี หรือเห็ด นำมาผ่านกระบวนการแปรรูปเพื่อให้มีรสชาติและเนื้อสัมผัสคล้ายเนื้อสัตว์ ในขณะที่เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงคือ “เนื้อสัตว์จริง” ในระดับเซลล์ แต่ผลิตด้วยกระบวนการทางเทคโนโลยีชีวภาพ

BOI ไฟเขียว: ส่งเสริมการลงทุนครั้งประวัติศาสตร์

การที่สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ได้อนุมัติให้เพิ่ม “การผลิตเนื้อสัตว์จากเซลล์เพาะเลี้ยง” เข้าไปอยู่ในบัญชีกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน ถือเป็นวิสัยทัศน์ที่มองการณ์ไกลและเป็นการส่งสัญญาณเชิงบวกอย่างยิ่งต่อนักลงทุนทั้งในและต่างประเทศ การดำเนินการนี้สะท้อนให้เห็นว่ารัฐบาลไทยตระหนักถึงความสำคัญของนวัตกรรมอาหารและพร้อมที่จะสนับสนุนอุตสาหกรรมแห่งอนาคตนี้อย่างเต็มที่ เพื่อผลักดันให้ประเทศไทยกลายเป็นผู้เล่นคนสำคัญในตลาดโลก

สิทธิประโยชน์ที่ดึงดูดนักลงทุนจากทั่วโลก

ภายใต้การส่งเสริมของ BOI ผู้ประกอบการที่ลงทุนจัดตั้งโรงงานผลิตเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงในประเทศไทยจะได้รับสิทธิประโยชน์ที่ครอบคลุมและน่าสนใจอย่างยิ่ง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนและเทคโนโลยีจากต่างประเทศ โดยสิทธิประโยชน์หลักประกอบด้วย:

• การยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล: ได้รับการยกเว้นอากรขาเข้าเครื่องจักรและวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต และที่สำคัญคือการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลเป็นระยะเวลานานสูงสุดถึง 8 ปี ซึ่งช่วยลดภาระทางการเงินในช่วงเริ่มต้นธุรกิจได้อย่างมาก
• สิทธิ์ในการถือหุ้นโดยชาวต่างชาติ 100%: เปิดโอกาสให้นักลงทุนต่างชาติสามารถเป็นเจ้าของกิจการได้เต็มรูปแบบ โดยไม่มีข้อจำกัดด้านสัดส่วนการถือหุ้น ซึ่งสร้างความเชื่อมั่นและแรงจูงใจในการนำเทคโนโลยีและความเชี่ยวชาญเข้ามาในประเทศ
• การอำนวยความสะดวกด้านวีซ่าและการทำงาน: BOI จะช่วยอำนวยความสะดวกในการขอวีซ่าและใบอนุญาตทำงานสำหรับช่างฝีมือและผู้เชี่ยวชาญชาวต่างชาติ เพื่อให้การถ่ายทอดเทคโนโลยีและการดำเนินงานเป็นไปอย่างราบรื่น
• สิทธิ์ในการถือกรรมสิทธิ์ที่ดิน: นักลงทุนต่างชาติที่ได้รับการส่งเสริมจะได้รับสิทธิ์ในการถือกรรมสิทธิ์ที่ดินเพื่อใช้ในการประกอบกิจการ ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการตั้งโรงงานผลิต

บทบาทภายใต้ยุทธศาสตร์ Thailand 4.0

การส่งเสริมอุตสาหกรรมเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงสอดคล้องโดยตรงกับโมเดลการพัฒนาเศรษฐกิจ “Thailand 4.0” ที่มุ่งเน้นการขับเคลื่อนประเทศด้วยเทคโนโลยี นวัตกรรม และความคิดสร้างสรรค์ โดยกิจการนี้ถูกจัดอยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย S-Curve ในสาขา “การเกษตรและเทคโนโลยีชีวภาพ (AgriTech & BioTech)” และกลุ่ม “อาหารสำหรับอนาคต (Food for the Future)” ซึ่งเป็นกลุ่มอุตสาหกรรมที่รัฐบาลให้ความสำคัญเป็นพิเศษ เนื่องจากประเทศไทยมีรากฐานที่แข็งแกร่งด้านการเกษตรและอุตสาหกรรมอาหารอยู่แล้ว การนำเทคโนโลยีขั้นสูงอย่าง Cellular Agriculture เข้ามาต่อยอด จะเป็นการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับภาคการผลิตได้อย่างมหาศาล

ภูมิทัศน์ตลาดเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยง: จากระดับโลกสู่ประเทศไทย

ตลาดเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงทั่วโลกกำลังอยู่ในช่วงเติบโตอย่างก้าวกระโดด บริษัทสตาร์ทอัพด้านเทคโนโลยีอาหาร (FoodTech) จำนวนมากกำลังระดมทุนวิจัยและพัฒนาเพื่อลดต้นทุนและขยายกำลังการผลิตให้ไปสู่ระดับอุตสาหกรรม ความสนใจที่เพิ่มขึ้นจากผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ประกอบกับการสนับสนุนจากภาครัฐในหลายประเทศ ทำให้คาดการณ์ว่าตลาดนี้จะมีมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า

ความเคลื่อนไหวในตลาดโลกและภูมิภาคเอเชีย

ความก้าวหน้าที่เห็นได้ชัดที่สุดเกิดขึ้นในภูมิภาคเอเชีย โดยประเทศสิงคโปร์ได้สร้างประวัติศาสตร์ด้วยการเป็นประเทศแรกของโลกที่อนุมัติการจำหน่ายผลิตภัณฑ์เนื้อไก่เพาะเลี้ยงให้แก่ผู้บริโภคทั่วไปในเชิงพาณิชย์เมื่อปี 2020 การตัดสินใจดังกล่าวได้กลายเป็นต้นแบบและแรงผลักดันให้หน่วยงานกำกับดูแลในประเทศอื่นๆ รวมถึงประเทศไทย เริ่มพิจารณาแนวทางการอนุมัติผลิตภัณฑ์จากเทคโนโลยีนี้อย่างจริงจัง นอกจากนี้ ประเทศอย่างอิสราเอล สหรัฐอเมริกา และเนเธอร์แลนด์ ก็เป็นกลุ่มประเทศผู้นำด้านการวิจัยและพัฒนา โดยมีบริษัทชั้นนำที่สามารถผลิตเนื้อสเต็กและเนื้อสัตว์ทะเลเพาะเลี้ยงได้สำเร็จแล้ว

ศักยภาพและการพัฒนาในประเทศไทย

สำหรับประเทศไทยเองก็มีความเคลื่อนไหวที่น่าจับตามองไม่แพ้กัน โดยภาคเอกชนและสถาบันการศึกษาได้เริ่มร่วมมือกันวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีนี้อย่างแข็งขัน ตัวอย่างที่ชัดเจนคือความร่วมมือระหว่างบริษัท ไทยฟู้ดส์ กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) กับคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในการพัฒนาต้นแบบเนื้อหมูและเนื้อไก่เพาะเลี้ยง ซึ่งแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของบุคลากรและโครงสร้างพื้นฐานด้านการวิจัยของไทย การที่ BOI ประกาศให้การส่งเสริมการลงทุนอย่างเป็นทางการ จะยิ่งเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาให้เกิดการลงทุนและการพัฒนาที่รวดเร็วยิ่งขึ้น คาดว่าจะมีการจัดตั้งศูนย์วิจัยและโรงงานผลิตเชิงพาณิชย์แห่งแรกขึ้นในอนาคตอันใกล้นี้

ความท้าทายและแนวทางการพัฒนาเพื่อความสำเร็จ

แม้ว่าอนาคตของอุตสาหกรรมเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงจะดูสดใส แต่การเดินทางสู่การผลิตเชิงพาณิชย์ในวงกว้างยังคงมีความท้าทายหลายประการที่ต้องเผชิญและก้าวข้ามไปให้ได้ ทั้งในด้านเทคโนโลยี ต้นทุน และการยอมรับจากสังคม

ต้นทุนการผลิต: อุปสรรคสำคัญที่ต้องเอาชนะ

ปัจจุบัน ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดคือต้นทุนการผลิตที่ยังคงสูงอยู่มาก โดยเฉพาะค่าอาหารเลี้ยงเชื้อ (Culture Medium) และค่าใช้จ่ายในการสร้างและบำรุงรักษาถังปฏิกรณ์ชีวภาพขนาดใหญ่ การจะทำให้ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงมีราคาที่สามารถแข่งขันกับเนื้อสัตว์จากฟาร์มได้นั้น จำเป็นต้องมีการวิจัยและพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อค้นหาส่วนผสมอาหารเลี้ยงเชื้อที่มีราคาถูกลงแต่ยังคงประสิทธิภาพสูง รวมถึงการออกแบบกระบวนการผลิต (Scaling-up) ให้มีประสิทธิภาพสูงสุดเพื่อลดต้นทุนต่อหน่วย ซึ่งการสนับสนุนด้านการวิจัยและพัฒนาจากภาครัฐและเอกชนจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งยวด

พลังแห่งความร่วมมือ: รัฐ-เอกชน-และสถาบันการศึกษา

ความสำเร็จของอุตสาหกรรมนี้ในประเทศไทยจะเกิดขึ้นไม่ได้หากขาดความร่วมมือแบบบูรณาการจากทุกภาคส่วน หรือที่เรียกว่า “ความร่วมมือสามประสาน” (Triple Helix Collaboration) ซึ่งประกอบด้วย:

• ภาครัฐ: มีบทบาทในการกำหนดนโยบายส่งเสริมการลงทุน (เช่น มาตรการของ BOI) การออกมาตรฐานและกฎระเบียบที่ชัดเจนสำหรับผลิตภัณฑ์อาหารใหม่ และการให้ทุนสนับสนุนการวิจัย
• ภาคเอกชน: เป็นผู้ขับเคลื่อนหลักในการลงทุนด้านเทคโนโลยี สร้างโรงงานผลิต พัฒนาผลิตภัณฑ์ และทำการตลาดเพื่อสร้างการยอมรับจากผู้บริโภค
• สถาบันการศึกษาและสถาบันวิจัย: ทำหน้าที่เป็นแหล่งบ่มเพาะองค์ความรู้ วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีพื้นฐานเพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพ รวมถึงการผลิตบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเพื่อรองรับการเติบโตของอุตสาหกรรม

การทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิดของทั้งสามส่วนจะช่วยเร่งการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากห้องปฏิบัติการไปสู่ระดับอุตสาหกรรม และสร้างระบบนิเวศที่แข็งแกร่งสำหรับอุตสาหกรรมอาหารแห่งอนาคตในประเทศไทย

ผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมและความมั่นคงทางอาหาร

นอกเหนือจากมิติทางเศรษฐกิจแล้ว เนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงยังมีศักยภาพในการสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับการทำปศุสัตว์แบบดั้งเดิม การผลิตเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงคาดว่าจะสามารถลดการใช้ที่ดินได้มากกว่า 90%, ลดการใช้น้ำได้มากกว่า 80%, และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้มากกว่า 70% การเปลี่ยนผ่านสู่การผลิตรูปแบบใหม่นี้จะช่วยลดภาระให้กับระบบนิเวศของโลก และยังเป็นคำตอบสำหรับความมั่นคงทางอาหารในระยะยาว ช่วยให้สามารถผลิตโปรตีนคุณภาพสูงได้ในทุกพื้นที่ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาสภาพอากาศหรือพื้นที่ทางการเกษตรขนาดใหญ่

บทสรุป: ทิศทางอนาคตของเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงในไทย

การที่ BOI เปิดไฟเขียวให้กับการตั้งโรงงานผลิตเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงในประเทศไทย ถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความพร้อมและวิสัยทัศน์ของประเทศในการเปิดรับเทคโนโลยีอาหารแห่งอนาคต การเคลื่อนไหวนี้ไม่เพียงแต่จะดึงดูดการลงทุนและสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ๆ แต่ยังเป็นการวางตำแหน่งให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมอาหารที่สำคัญของเอเชียอีกด้วย

แม้หนทางข้างหน้าจะยังมีความท้าทายอยู่บ้าง โดยเฉพาะการทำให้ต้นทุนการผลิตลดลงจนผู้บริโภคทั่วไปสามารถเข้าถึงได้ แต่ด้วยการสนับสนุนอย่างจริงจังจากภาครัฐ ประกอบกับศักยภาพของภาคเอกชนและสถาบันการศึกษาไทย เชื่อว่าอุตสาหกรรมเนื้อสัตว์เพาะเลี้ยงจะสามารถเติบโตและกลายเป็นส่วนสำคัญของระบบอาหารของประเทศและของโลกได้ในไม่ช้า การพัฒนาเทคโนโลยีนี้จึงเป็นอีกหนึ่งก้าวที่น่าจับตามองอย่างยิ่ง สำหรับอนาคตที่ยั่งยืนของอุตสาหกรรมอาหารไทย