เริ่มแล้ว! เงินบาทดิจิทัล ใช้จ่ายผ่านแอปเป๋าตัง

โครงการนำร่องนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบการชำระเงิน ลดต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับการใช้เงินสด และส่งเสริมการเข้าถึงบริการทางการเงินสำหรับประชาชนทุกภาคส่วน

ประเด็นสำคัญที่น่าสนใจ

• สกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง: เงินบาทดิจิทัล หรือ Central Bank Digital Currency (CBDC) เป็นเงินที่ออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) มีสถานะเทียบเท่าธนบัตร สามารถชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย และมีมูลค่าคงที่ 1:1 กับเงินบาท
• เทคโนโลยีบล็อกเชนเพื่อความปลอดภัย: โครงการนี้ใช้เทคโนโลยี Distributed Ledger Technology (DLT) หรือบล็อกเชนเป็นโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งช่วยเพิ่มความปลอดภัย โปร่งใส และสามารถตรวจสอบธุรกรรมได้ ป้องกันการทุจริตและการใช้จ่ายซ้ำซ้อน
• ช่องทางการใช้งานผ่านแอปเป๋าตัง: เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงได้ง่ายและรวดเร็ว โครงการจึงใช้แอปพลิเคชัน “เป๋าตัง” ซึ่งมีฐานผู้ใช้งานและร้านค้าจำนวนมากอยู่แล้ว เป็นช่องทางหลักในการรับและใช้จ่ายเงินบาทดิจิทัล
• เป้าหมายเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ: นอกจากการพัฒนาระบบการเงินแล้ว โครงการนี้ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นการใช้จ่ายและการหมุนเวียนของเงินในระบบเศรษฐกิจฐานราก โดยมีกลุ่มเป้าหมายผู้มีสิทธิ์เข้าร่วมกว่า 50 ล้านคน

ภาพรวมของโครงการเงินบาทดิจิทัล

การเปิดตัวโครงการ เริ่มแล้ว! เงินบาทดิจิทัล ใช้จ่ายผ่านแอปเป๋าตัง นับเป็นจุดเปลี่ยนครั้งประวัติศาสตร์ของระบบการเงินไทย โดยเป็นการนำเสนอเงินบาทในรูปแบบใหม่ที่จับต้องไม่ได้ แต่อยู่ในรูปแบบดิจิทัลเต็มตัว โครงการนี้เป็นผลมาจากการศึกษาและพัฒนาอย่างต่อเนื่องของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เพื่อตอบสนองต่อภูมิทัศน์ทางการเงินของโลกที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ซึ่งมุ่งเน้นการลดการพึ่งพาเงินสดและเพิ่มประสิทธิภาพของโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินของประเทศ ความสำคัญของโครงการนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การสร้างทางเลือกใหม่ในการชำระเงิน แต่ยังเป็นการวางรากฐานสำหรับนวัตกรรมทางการเงินในอนาคต และเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศในเวทีโลก

โครงการนี้เกิดขึ้นท่ามกลางกระแสความสนใจในสินทรัพย์ดิจิทัลทั่วโลก แต่มีความแตกต่างอย่างชัดเจน โดยมุ่งเน้นที่การใช้งานจริงในชีวิตประจำวัน (Retail CBDC) สำหรับประชาชนทั่วไป ซึ่งต่างจากการทดสอบในระดับสถาบันการเงิน (Wholesale CBDC) ที่หลายประเทศดำเนินการอยู่ ธปท. ได้เริ่มทดลองโครงการนี้ตั้งแต่ช่วงปลายปี 2565 โดยร่วมมือกับสถาบันการเงินและผู้ให้บริการทางการเงินหลายแห่ง เพื่อทดสอบระบบในวงจำกัด ก่อนจะขยายสู่ประชาชนในวงกว้างผ่านแอปพลิเคชันเป๋าตัง ซึ่งถือเป็นกลยุทธ์สำคัญในการผลักดันให้เกิดการยอมรับและใช้งานอย่างแพร่หลายในระยะเวลาอันสั้น

เงินบาทดิจิทัลคืออะไร?

เงินบาทดิจิทัล (Digital Baht) หรือที่รู้จักในชื่อสากลว่า Central Bank Digital Currency (CBDC) คือ สกุลเงินบาทที่ออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทยในรูปแบบดิจิทัล โดยมีคุณสมบัติเทียบเท่ากับเงินสดหรือธนบัตรที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบันทุกประการ สามารถใช้ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย และมีมูลค่าอ้างอิงกับเงินบาทปกติในอัตราส่วน 1:1 อย่างคงที่ ซึ่งหมายความว่า 1 บาทดิจิทัล มีค่าเท่ากับ 1 บาทเสมอ

หัวใจสำคัญที่ทำให้เงินบาทดิจิทัลแตกต่างจากเงินอิเล็กทรอนิกส์ (e-Money) ที่ใช้กันอยู่ในแอปพลิเคชันวอลเล็ตทั่วไป คือ เงินบาทดิจิทัลเป็น “หนี้สิน” ของธนาคารกลางโดยตรง ในขณะที่ e-Money เป็นหนี้สินของผู้ให้บริการเอกชน สิ่งนี้สร้างความมั่นคงและความน่าเชื่อถือสูงสุดให้กับเงินบาทดิจิทัล เพราะได้รับการหนุนหลังอย่างเต็มที่จากธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่รักษาเสถียรภาพทางการเงินของประเทศ

เงินบาทดิจิทัลเปรียบเสมือนเงินสดในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ที่มีความปลอดภัยสูงสุด ออกโดยธนาคารกลางของประเทศ เพื่อให้ประชาชนสามารถทำธุรกรรมได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และมีต้นทุนต่ำ

หลักการทำงานเบื้องหลังเทคโนโลยี

เบื้องหลังความปลอดภัยและความน่าเชื่อถือของเงินบาทดิจิทัลคือเทคโนโลยีที่เรียกว่า “บล็อกเชน” (Blockchain) หรือ Distributed Ledger Technology (DLT) ซึ่งเป็นระบบฐานข้อมูลแบบกระจายศูนย์ที่บันทึกธุรกรรมทั้งหมดที่เกิดขึ้นในเครือข่าย แทนที่จะเก็บข้อมูลไว้ที่เซิร์ฟเวอร์กลางเพียงแห่งเดียว ข้อมูลจะถูกคัดลอกและกระจายไปเก็บไว้ในคอมพิวเตอร์หลายเครื่องที่เชื่อมต่อกันในเครือข่าย

ข้อดีของสถาปัตยกรรมแบบนี้คือ:

1. ความโปร่งใสและการตรวจสอบได้: ทุกธุรกรรมที่เกิดขึ้นจะถูกบันทึกและไม่สามารถแก้ไขย้อนหลังได้ ทำให้สามารถตรวจสอบเส้นทางการเงินได้ง่ายและป้องกันการทุจริต
2. ความปลอดภัยสูง: การโจมตีหรือแก้ไขข้อมูลในระบบทำได้ยากมาก เพราะต้องโจมตีคอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่ในเครือข่ายพร้อมกัน ซึ่งแทบจะเป็นไปไม่ได้
3. ความพร้อมใช้งานตลอดเวลา: เนื่องจากระบบไม่มีศูนย์กลาง (Decentralized) หากคอมพิวเตอร์เครื่องใดเครื่องหนึ่งในเครือข่ายล่ม ระบบโดยรวมก็ยังสามารถทำงานต่อไปได้ตามปกติ

เทคโนโลยีนี้ช่วยให้การโอนมูลค่าระหว่างบุคคลทำได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ โดยไม่ต้องพึ่งพาตัวกลางทางการเงินแบบดั้งเดิมในทุกขั้นตอน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้เงินบาทดิจิทัลสามารถตอบโจทย์การใช้งานในโลกยุคใหม่ได้

เปรียบเทียบเงินบาทดิจิทัลกับรูปแบบการชำระเงินอื่น

เพื่อให้เข้าใจถึงบทบาทและคุณค่าของเงินบาทดิจิทัลได้ดียิ่งขึ้น การเปรียบเทียบกับรูปแบบการชำระเงินที่คุ้นเคยจึงเป็นสิ่งสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นเงินสด, ระบบพร้อมเพย์ หรือแม้แต่คริปโตเคอร์เรนซีที่ได้รับความนิยมอย่างสูงในช่วงที่ผ่านมา แต่ละรูปแบบมีลักษณะเฉพาะตัว ข้อดี และข้อจำกัดที่แตกต่างกันออกไป

ความแตกต่างจากเงินสดและพร้อมเพย์

แม้ว่าเงินบาทดิจิทัลจะทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนเช่นเดียวกับเงินสด แต่ก็มีความแตกต่างในด้านรูปแบบและการจัดการ เงินสดอยู่ในรูปแบบกายภาพ ทำให้มีต้นทุนในการผลิต จัดเก็บ และขนส่งสูง อีกทั้งยังมีความเสี่ยงต่อการสูญหายหรือถูกปลอมแปลง ในทางกลับกัน เงินบาทดิจิทัลอยู่ในรูปแบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ทำให้ต้นทุนการจัดการต่ำกว่ามาก และสามารถโอนย้ายได้อย่างรวดเร็วผ่านระบบดิจิทัล

เมื่อเปรียบเทียบกับระบบพร้อมเพย์หรือโมบายล์แบงก์กิ้ง ซึ่งเป็นการโอน “เงินฝาก” ในบัญชีธนาคารพาณิชย์ เงินบาทดิจิทัลถือเป็น “เงินสดดิจิทัล” ที่ออกโดยธนาคารกลางโดยตรง ธุรกรรมของเงินบาทดิจิทัลเกิดขึ้นบนเครือข่ายบล็อกเชนของ ธปท. ในขณะที่ธุรกรรมพร้อมเพย์วิ่งผ่านระบบของธนาคารพาณิชย์ แม้ผลลัพธ์สุดท้ายสำหรับผู้ใช้อาจดูคล้ายกัน แต่โครงสร้างพื้นฐานเบื้องหลังมีความแตกต่างกัน ซึ่งอาจนำไปสู่การพัฒนานวัตกรรมทางการเงินใหม่ๆ ที่ต่อยอดจาก CBDC ได้ในอนาคต เช่น การตั้งเงื่อนไขการชำระเงินอัตโนมัติ (Programmable Money)

ความแตกต่างจากคริปโตเคอร์เรนซี

ความสับสนที่พบบ่อยที่สุดคือการเปรียบเทียบเงินบาทดิจิทัลกับคริปโตเคอร์เรนซี เช่น Bitcoin หรือ Ethereum แม้จะใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนเป็นพื้นฐานเหมือนกัน แต่ก็มีความแตกต่างในประเด็นสำคัญหลายประการ

ประเด็นหลักคือ ผู้ออกและสินทรัพย์หนุนหลัง เงินบาทดิจิทัลออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทยและมีเงินบาทค้ำประกันมูลค่าในอัตราส่วน 1:1 ทำให้มูลค่ามีเสถียรภาพสูงและไม่ผันผวน ในขณะที่คริปโตเคอร์เรนซีส่วนใหญ่ถูกสร้างขึ้นโดยหน่วยงานเอกชนหรือเป็นระบบกระจายศูนย์ที่ไม่มีผู้ออกอย่างเป็นทางการ และไม่มีสินทรัพย์หนุนหลังที่ชัดเจน ทำให้มูลค่ามีความผันผวนสูงมากตามอุปสงค์และอุปทานในตลาด ซึ่งไม่เหมาะกับการใช้เป็นสื่อกลางในการชำระเงินในชีวิตประจำวัน

การใช้งานเงินบาทดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง

เพื่อให้โครงการเงินบาทดิจิทัลสามารถเข้าถึงประชาชนในวงกว้างได้อย่างรวดเร็ว การเลือกช่องทางที่มีประสิทธิภาพจึงเป็นหัวใจสำคัญ และแอปพลิเคชัน “เป๋าตัง” ได้ถูกเลือกให้เป็นแพลตฟอร์มหลักในการนำร่องโครงการนี้ ด้วยฐานผู้ใช้งานที่ครอบคลุมประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ

ขั้นตอนการรับและใช้จ่าย

กระบวนการรับและใช้จ่ายเงินบาทดิจิทัลถูกออกแบบมาให้ง่ายและไม่ซับซ้อนสำหรับผู้ใช้งานทั่วไป โดยมีขั้นตอนหลักดังนี้:

1. การแลกรับเงินบาทดิจิทัล: ประชาชนทั่วไปสามารถนำเงินสดหรือเงินในบัญชีธนาคารไปแลกเป็นเงินบาทดิจิทัลได้ที่สถาบันการเงินหรือผู้ให้บริการที่ได้รับอนุญาตจาก ธปท. เงินดิจิทัลที่ได้รับจะถูกโอนเข้าสู่วอลเล็ตดิจิทัลของผู้ใช้งาน
2. การเก็บรักษา: เงินบาทดิจิทัลจะถูกเก็บไว้ในวอลเล็ตบนแอปพลิเคชันเป๋าตัง ซึ่งทำหน้าที่เสมือนกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์สำหรับสกุลเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง
3. การใช้จ่าย: เมื่อต้องการชำระค่าสินค้าและบริการ ผู้ใช้สามารถเปิดแอปเป๋าตังและสแกน QR Code ที่ร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการ คล้ายกับการใช้จ่ายผ่านโมบายล์แบงก์กิ้งในปัจจุบัน ระบบจะตัดเงินบาทดิจิทัลจากวอลเล็ตของผู้ซื้อและโอนไปยังวอลเล็ตของร้านค้าทันที

ในโครงการนำร่องขนาดใหญ่ที่มีงบประมาณสูงถึง 600,000 ล้านบาท สำหรับผู้มีสิทธิ์ประมาณ 50 ล้านคน เงินดิจิทัลจะถูกแจกจ่ายผ่านวอลเล็ตในแอปเป๋าตังโดยตรง เพื่อให้สามารถนำไปใช้จ่ายกับร้านค้าที่ลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการได้ทันที

บทบาทของแอปเป๋าตังในฐานะช่องทางหลัก

การเลือกใช้แอปเป๋าตังเป็นช่องทางหลักไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นทางเลือกเชิงกลยุทธ์ด้วยเหตุผลหลายประการ:

• ฐานผู้ใช้ขนาดใหญ่: แอปเป๋าตังมีผู้ลงทะเบียนใช้งานหลายสิบล้านคนจากโครงการต่างๆ ของภาครัฐ เช่น เราเที่ยวด้วยกัน, คนละครึ่ง ทำให้ไม่ต้องเริ่มต้นสร้างฐานผู้ใช้ใหม่ตั้งแต่ศูนย์
• โครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมใช้งาน: มีเครือข่ายร้านค้าถุงเงินที่เข้าร่วมโครงการอยู่ทั่วประเทศแล้ว ทำให้ประชาชนสามารถหาที่ใช้จ่ายเงินบาทดิจิทัลได้ทันที
• ความคุ้นเคยของผู้ใช้: ประชาชนและร้านค้าส่วนใหญ่มีความคุ้นเคยกับขั้นตอนการสแกนจ่ายผ่าน QR Code บนแอปเป๋าตังอยู่แล้ว ซึ่งช่วยลดอุปสรรคในการเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่
• การเชื่อมต่อกับภาครัฐ: แอปเป๋าตังเป็นแพลตฟอร์มที่เชื่อมโยงบริการต่างๆ ของภาครัฐ ทำให้การกระจายเงินดิจิทัลตามนโยบายสามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพและตรงกลุ่มเป้าหมาย

ข้อกำหนดสำหรับร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการ

สำหรับฝั่งร้านค้าที่ต้องการรับชำระด้วยเงินบาทดิจิทัล ก็มีข้อกำหนดที่ชัดเจนเช่นกัน ร้านค้าทุกประเภทสามารถลงทะเบียนเพื่อรับชำระเงินบาทดิจิทัลได้ ไม่จำกัดเฉพาะร้านค้าที่อยู่ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้ร้านค้าขนาดเล็ก หาบเร่แผงลอย สามารถเข้าถึงระบบการชำระเงินดิจิทัลได้

อย่างไรก็ตาม มีเงื่อนไขสำคัญคือ ร้านค้าที่จะสามารถแลกเงินบาทดิจิทัลที่ได้รับมากลับเป็นเงินบาทปกติ (เงินสดหรือเงินฝาก) ได้นั้น จะต้องเป็นร้านค้าที่จดทะเบียนในระบบภาษี เงื่อนไขนี้ถูกออกแบบมาเพื่อส่งเสริมให้ผู้ประกอบการเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจอย่างเป็นทางการมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลดีต่อการจัดเก็บรายได้ของภาครัฐและความโปร่งใสของระบบเศรษฐกิจในระยะยาว

ผลกระทบของโครงการต่อเศรษฐกิจและสังคม

โครงการเงินบาทดิจิทัลไม่ได้เป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี แต่ยังถูกคาดหวังว่าจะสร้างผลกระทบเชิงบวกในวงกว้างต่อทั้งระบบเศรษฐกิจและวิถีชีวิตของคนไทย ตั้งแต่การกระตุ้นการบริโภคในระดับจุลภาคไปจนถึงการเพิ่มประสิทธิภาพของโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินในระดับมหภาค

การกระตุ้นเศรษฐกิจและการหมุนเวียนของเงิน

หนึ่งในเป้าหมายหลักของโครงการ โดยเฉพาะในระยะแรกที่มีการแจกเงินดิจิทัลจำนวนมาก คือการอัดฉีดเม็ดเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจโดยตรงเพื่อกระตุ้นการจับจ่ายใช้สอย การที่ประชาชนได้รับเงินดิจิทัลที่ต้องใช้จ่ายภายในระยะเวลาที่กำหนด จะช่วยเพิ่มอัตราการหมุนเวียนของเงิน (Velocity of Money) ในระบบเศรษฐกิจให้เร็วขึ้น เมื่อประชาชนใช้จ่าย เงินจะถูกส่งต่อไปยังร้านค้า ร้านค้าก็นำไปซื้อวัตถุดิบหรือจ่ายค่าแรง ทำให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจเป็นทอดๆ ต่อไป

นอกจากนี้ การที่ข้อมูลธุรกรรมถูกบันทึกบนระบบดิจิทัล ยังช่วยให้ภาครัฐสามารถวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินผลของนโยบายได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว เพื่อนำไปปรับปรุงมาตรการทางเศรษฐกิจในอนาคตให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

การลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพ

ในระยะยาว การเปลี่ยนผ่านสู่การใช้เงินบาทดิจิทัลจะช่วยลดต้นทุนแฝงที่เกี่ยวข้องกับการใช้เงินสดได้อย่างมหาศาล ซึ่งรวมถึงต้นทุนการพิมพ์ธนบัตร การขนส่ง การจัดเก็บ การนับ และการรักษาความปลอดภัย การลดต้นทุนเหล่านี้จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพให้กับระบบเศรษฐกิจโดยรวม ทั้งสถาบันการเงิน ภาครัฐ และภาคธุรกิจ

สำหรับประชาชนทั่วไป การทำธุรกรรมผ่านระบบดิจิทัลมีความสะดวก รวดเร็ว และปลอดภัยกว่าการพกพาเงินสดจำนวนมาก อีกทั้งยังเป็นการส่งเสริมการเข้าถึงบริการทางการเงิน (Financial Inclusion) ให้กับกลุ่มคนที่อาจไม่มีบัญชีธนาคาร แต่มีสมาร์ทโฟน ให้สามารถทำธุรกรรมทางการเงินได้อย่างสะดวกสบายมากขึ้น

ความท้าทายและแนวทางการพัฒนาในอนาคต

แม้ว่าโครงการเงินบาทดิจิทัลจะมีศักยภาพสูง แต่ก็ยังมีความท้าทายหลายประการที่ต้องพิจารณา เช่น:

• ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล (Digital Divide): ประชาชนบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้ที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล อาจยังไม่มีความพร้อมในการเข้าถึงหรือใช้งานสมาร์ทโฟนและเทคโนโลยีดิจิทัล
• ความปลอดภัยทางไซเบอร์: การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลเต็มรูปแบบย่อมมาพร้อมกับความเสี่ยงด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ ซึ่งต้องการมาตรการป้องกันและรับมือที่มีประสิทธิภาพสูงสุด
• ความเป็นส่วนตัวของข้อมูล: การที่ธุรกรรมทั้งหมดถูกบันทึกในระบบ ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับความเป็นส่วนตัวของข้อมูลผู้ใช้งาน ซึ่งต้องมีกฎหมายและข้อบังคับที่รัดกุมเพื่อคุ้มครองสิทธิของประชาชน

ธนาคารแห่งประเทศไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องทำงานอย่างใกล้ชิดเพื่อรับมือกับความท้าทายเหล่านี้ พร้อมทั้งพัฒนาต่อยอดนวัตกรรมจากโครงสร้างพื้นฐานของเงินบาทดิจิทัล เพื่อสร้างบริการทางการเงินใหม่ๆ ที่ตอบโจทย์ความต้องการของประชาชนและภาคธุรกิจในอนาคต

บทสรุปและอนาคตของสังคมไร้เงินสด

การเปิดตัวโครงการ เริ่มแล้ว! เงินบาทดิจิทัล ใช้จ่ายผ่านแอปเป๋าตัง ถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของประเทศไทยในการก้าวสู่สังคมไร้เงินสด (Cashless Society) และการเป็นผู้นำด้านนวัตกรรมทางการเงินในภูมิภาค โครงการนี้ไม่ได้เป็นเพียงการนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้ แต่เป็นการปรับเปลี่ยนโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินของประเทศให้มีความทันสมัย ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพมากขึ้น

เงินบาทดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทย โดยใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนเป็นแกนหลัก และขับเคลื่อนผ่านแอปพลิเคชันเป๋าตัง จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้น และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว การเดินทางครั้งนี้เพิ่งเริ่มต้นขึ้น และยังคงต้องมีการประเมินผลและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้แน่ใจว่าประโยชน์จากเทคโนโลยีนี้จะกระจายไปสู่ประชาชนทุกกลุ่มอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม พร้อมทั้งสร้างรากฐานที่มั่นคงสำหรับระบบเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศไทยต่อไป